Dukielski Rynek przechodzi metamorfozę

Od maja br. trwają prace przy rewitalizacji rynku w Dukli. 3 marca 2023 roku została podpisana umowa na realizację zadania, po rozstrzygnięciu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w trybie podstawowym, z wykonawcą firmą Rafmar Witold Korab sp. z o.o. z Lutczy. Przekazanie placu budowy nastąpiło 5 kwietnia br. Termin zakończenia prac to 15 miesięcy od podpisania umowy.

W zakresie zadania jest:
- przebudowa nawierzchni placu rynkowego i ciągów komunikacyjnych w jego obrębie, przebudowa dojazdu do placu od strony ul. 3 Maja i ul. Cergowskiej, przebudowa skweru zielonego przy ul. Cergowskiej, - wymiana oświetlenia ulicznego na działkach: 69, 89/2, 90, 91, 154, 159, 164/1, 164/2, 165.

Inspektorem nadzoru został mgr inż. Janusz Leń, nadzór archeologiczny nad pracami powierzono mgr Agnieszce Kubackiej - Marek, kierownik budowy to mgr inż. Paweł Pysz. Całkowity koszt zadania to: 2 637 367,10 zł brutto, w tym dofinansowanie z rządowego funduszu inwestycji lokalnych 1 523 339,33 zł, środki własne gminy 1 114 127,77 zł.

Plan rewitalizacji nie obejmuje znajdującego się na rynku ratusza. Budynek jest własnością rodziny Tarnowskich, ostatnich właścicieli miasta, który odzyskali w 2006 roku.

Dukielski rynek powstał podczas lokacji miasta tj. w latach 1380-1402, a o wyborze miejsca pod rozplanowanie rynku, jak również i całego miasta, decydowała topografia terenu. Ważną rolę miało również zabezpieczenie przed powodzią i możliwość naturalnego odprowadzania wód deszczowych. W Dukli występuje spadek terenu płyty rynkowej.
Rynek był w centrum układu urbanistycznego miasta i po przeprowadzeniu analizy metrologicznej stwierdzono, że dukielski rynek miał proporcje 2,5:1,5 przy wymiarach 90x54 m. Jego układ opierał się na regularnym kształcie prostokąta, a późniejsze zmiany przestrzenne i klęski żywiołowe doprowadziły do pewnych zniekształceń. Obecny rynek zamyka się w proporcji 2,6: 1,6 i mierzy w pierzei wschodniej 57,8 m, 94,2 m w pierzei południowej, 59 m w pierzei zachodniej oraz 92, 3 m w pierzei północnej. Jego powierzchnia wynosi około 0,5 ha.

Główną funkcją rynku był handel lokalny i ponadlokalny ( w związku z położeniem miasta na szlakach handlowych) i taką funkcję pełni nadal. Pełnił również funkcje administracyjne, gdyż w jego obrębie już w średniowieczu zlokalizowany został ratusz. Funkcje jakie pełnił rynek i lokalizacja obiektów publicznych oraz łatwość dostępu do nich spowodowała, że pełnił rolę centrum kontaktów społecznych oraz centrum układu komunikacyjnego. Główny droga o ruchu tranzytowym w Dukli biegła z północy na południe.
Od północy szlak biegł z Krosna przez Kobylany, Wietrzno i przechodził drogą w pobliżu klasztoru bernardynów, przez most i ulicą Jasielską ( obecnie 3 Maja) do północno-zachodniego narożnika rynku (Brama Krakowska). Przecinał ukośnie rynek wychodząc z niego w połowie pierzei południowej ulicą Węgierską (obecnie ulica Kościuszki), a następnie doliną Jasiołki przez Lipowicę i Tylawę do granicy państwa z Królestwem Węgierskim. Za klasztorem znajdowało się i istnieje do dzisiaj odbicie w kierunku zachodnim, na Żmigród (szlak dukielski).